Dikke bovenlip bij de kat

Hé dat ziet er gek uit

indolent ulcus dikke lip kat

Op de foto zie je een kat met een dikke bovenlip (eenzijdig). De haren zijn verdwenen en de huid is kapot. Een diepe beschadiging zoals op de foto noemen we een zweer. De medische term is een ulcer/ulcus: het is een diep defect van de huid. Soms lijkt het net een krater.

We noemen deze huidafwijking van de foto een ‘indolent ulcus’. Indolent kan wijzen op de afwezigheid van pijn óf het feit dat de zweren vaak niet uit zichzelf genezen. 

Bij de kat komt zweervorming van de bovenlip voor als onderdeel van het eosinofiel granuloom complex. Veel katteneigenaren of professionals in de dierenbranche hebben hier weleens van gehoord.
Het is een van de huidreactiepatronen bij de kat. Verschijnselen van het dit complex zijn meestal een uitingsvorm van jeuk of een allergische huidaandoening maar kunnen ook door andere huidziekten worden veroorzaakt.​

Helaas kunnen we op basis van het zien van een dikke of kapotte bovenlip geen diagnose stellen. 

Eosinofiel granuloom complex (EGC)

Onderdeel van het EGC zijn:

  1. Indolent Ulcus
  2. Eosinofiel granuloom
  3. Lineair granuloom
  4. Eosinofiele plaque

Het is belangrijk om te realiseren dat de diverse vormen van het eosinofiel granuloom complex dus géén diagnoses zijn. Het zijn enkel beschrijvingen van het type huidklachten dat we zien.  

Indolent ulcus

Katten met een indolent ulcus hebben vaak geen last van deze vervelend uitziende huidafwijking. Op onderstaande foto’s zien we een jonge kat met beiderzijds op de bovenlip een indolent ulcus. Het kan beginnen als een kleine zwelling (linker foto) en later uitbreiden naar de mondhoeken met de vorming van zweren (rechter foto).

Symptomen

De zwelling en zweren ontstaan doorgaans op de middenlijn van de bovenlip. Regelmatig zien we dat het begint met een klein plekje waar hoektanden van de onderkaak de lip raken.

Een indolent ulcus kan aan één kant of twee kanten ontstaan. Over het algemeen zien we de huidbeschadigingen alleen op de bovenlippen. Maar in enkele gevallen doen de onderlippen of het harde gehemelte in de bek ook mee.

Vaak zien de zweertjes er droog en rood-bruin tot geel uit. Dikwijls raken de zweren geïnfecteerd door bacteriën uit de bek. 

Diagnose

Ondanks meeste katten met een indolent ulcus een onderliggende allergie hebben, is het toch belangrijk om infecties en tumoren uit te sluiten. Andere aandoeningen die gepaard kunnen gaan met zwelling van de bovenlip en zweervorming zijn virale ontstekingen van de lip (herpes, calici, retrovirus) en cryptococcosis (een diepe schimmelinfectie die niet veel voorkomt in Nederland).

Om de onderliggende oorzaak te achterhalen (= een diagnose stellen) kunnen er diverse onderzoeken gedaan worden:

  • Controle op vlooien en vlooienpoepjes (let op: het niet zien van vlooien betekent niet dat de kat ze niet heeft!)
  • Huidafkrabsels (controle op demodex- of schurftmijten)
  • Cytologisch onderzoek (om een infectie te onderzoeken)
  • Schimmelkweek
  • Aanvullende testen voor virussen (herpes, calici of poxvirus) en diepe schimmels
  • Biopten voor weefselonderzoek (om tumoren en auto-immuunziekten uit te sluiten)

Niet bij elke kat zijn alle bovenstaande onderzoeken nodig! Bij jonge katten denken we eerder aan infecties (schimmel, virussen, etc.) en allergieën terwijl we tumoren vaker bij oude dieren zien. De dierenarts zal op basis van het signalement (leeftijd, ras, geslacht), de anamnese en ziektegeschiedenis en het lichamelijk onderzoek een plan van aanpak opstellen. Omdat we op basis van de symptomen géén diagnose kunnen stellen, moet de dierenarts dus zoveel mogelijk informatie verzamelen om de oorzaak te achterhalen.

Stappenplan

Binnen de dermatologie werken we veel met stappenplannen. Omdat het indolent ulcus één van de huidreactiepatronen is en meestal wijst op een jeukende of allergische aandoening, volgen we onderstaand stappenplan:

  1. Parasieten zoals vlooien en mijten
  2. Huidinfecties (bacteriën, gisten, schimmels)
  3. Allergieën (vlooien, voedsel, omgeving)
  4. Overige aandoeningen

Bij katten met huidproblemen en/of jeuk is het belangrijk om parasieten en infecties uit te sluiten of te onderzoeken. Omdat katten met jeuk overmatig poetsen kunnen ze elk bewijs voor vlooien wegnemen. Als de kat nog niet (preventief) behandeld wordt tegen vlooien (en mijten) dan is mijn advies om dit als eerste stap wél te doen. 

De dierenarts kan huidinfecties uitsluiten en indien aanwezig behandelen. Meestal is een huidinfectie een bijkomende zaak en géén directe oorzaak. Diepe schimmels zijn hier een uitzondering op. Daarbij geldt overigens wel dat de schimmel voor problemen kan zorgen als de afweer van het dier verlaagd is. Dit kan een medische oorzaak hebben. 

Allergieonderzoek bij katten is beperkt. Zo bestaan er geen betrouwbare testen om een voedsel- of omgevingsallergie te diagnosticeren.

Met een goede vlooienbestrijding zullen katten met een vlooienallergie opknappen en zal de zweer genezen/weggaan. Een voedselovergevoeligheid (oude term: voedselallergie) kan gediagnosticeerd worden middels een zgn. eliminatiedieet. Hierbij laten we álle voedingsstoffen weg die de kat in het verleden heeft gegeten. We introduceren een nieuwe dierlijke eiwitbron en als we kiezen voor brokken het liefst ook een nieuwe koolhydraatbron. Als de klachten met 8-12 weken verdwijnen of verminderen en terugkeren bij het geven van het oude dieet of snoepjes (= provocatie) dan is de diagnose voedselovergevoeligheid gesteld. 

Allergische oorzaak

We kunnen het ons bijna niet voorstellen dat katten met een indolent ulcus (eenzijdig of beiderzijds) géén jeuk of pijn ervaren. Hoe kan het dan dat meeste katten met een indolent ulcus een allergie hebben?

Honden en katten met allergieën hebben namelijk eigenlijk altijd jeuk, toch? Het is één van de hoofdcriteria om te bepalen of er sprake zou kunnen zijn van een allergische aandoening. 

In veel gevallen is de oorzaak van het indolent ulcus een vlooienallergie. Katten met jeuk vertonen overmatig poetsgedrag. Een mogelijke verklaring voor het ontstaan van het indolent ulcus is het overmatige likken van de huid. De lippen raken geirriteerd en ontstoken. Haren vallen uit, de huid wordt dikker en gaat kapot. 

Niet alleen uit onderzoek blijkt dat katten met verschijnselen van het EGC vaak een onderliggende allergie hebben. Ook in de praktijk zien dierenartsen en dermatologen regelmatig katten met een vlooien-, voedsel of omgevingsallergie die bij correcte behandeling en klinische opwerking volgens een strikt stappenplan, aanzienlijk verbeteren.

© 2019 Huidadvies voor dieren
Geschreven door dierenarts Kelly van Amersfort

Laatste versie juli 2019. Oorspronkelijk gepubliceerd op 21 juni 2017

Sensipharm Chinese kruiden

Verkoop bijzondere producten

Net zoals veel dierenartsen heb ik een webshop: Dierenartswebwinkel.nl 
Hier kun je diverse huidverzorgingsproducten kopen. Mis je een product van de dierenarts in het assortiment? Stuur dan een e-mail naar info@dierenartswebwinkel.nl dan komen we er vast en zeker uit.

Op deze pagina vind je de producten van Sensipharm.

Wil je één van deze producten bestellen? Stuur dan een e-mail naar info@huidadviesvoordieren.nl

Sensipharm

OMNIDERMA

Indicaties:
– Dieren met jeuk
– Honden met natte huidontstekingen (bv. hotspots)
– Allergische dieren
– Contact dermatitis

MONODERMA DRY

Indicaties:
– Droge en schilferige huid*

* al dan niet gepaard gaande met jeuk

Omniderma voor honden
Omniderma voor honden
Omniderma bevat een uitgebalanceerde mix van geconcentreerde Chinese kruiden, afgeleid van de bekende Chinese dermatologie formule "Xiao Feng San".

90 tabletten van 1000 mg per stuk

Dosering hond: halve tablet per 5 kg lichaamsgewicht.
Hond 5 kg 1x daags 1/2 tablet
Hond 10 kg: 1x daags 1 tablet
Hond 20 kg: 1x daags 2 tabletten
Hond 30 kg: 1x daags 3 tabletten enz.

Prijs: €39,95
Ingrediënten:
Gypsum, Rehmannia (Raw), Tangkuei, Siler, Atractylodes Red, Schizonepeta, Arctium, Sophora, Anemarrhena, Sesame Seeds, Clematis Armandi, Cicada, Licorice, Binder
Waarschuwing: niet gebruiken bij drachtige dieren
Monoderma dry voor honden
Monoderma Dry voor honden
Monoderma Dry bevat een uitgebalanceerde mix van geconcentreerde Chinese kruiden, afgeleid van de bekende dermatologieformule 'Run Fu Tang'.

90 tabletten van 1000 mg per stuk

Dosering hond: halve tablet per 5 kg lichaamsgewicht.
Hond 5 kg 1x daags 1/2 tablet
Hond 10 kg: 1x daags 1 tablet
Hond 20 kg: 1x daags 2 tabletten
Hond 30 kg: 1x daags 3 tabletten enz.

Prijs: €39,95
Ingrediënten:
Gypsum, Rehmannia (Raw), Tangkuei, Siler, Atractylodes Red, Schizonepeta, Arctium, Sophora, Anemarrhena, Sesame Seeds, Clematis Armandi, Cicada, Licorice, Binder
Waarschuwing: niet gebruiken bij drachtige dieren
Omniderma voor kleine huisdieren
Omniderma voor kleine huisdieren
Omniderma bevat een uitgebalanceerde mix van geconcentreerde Chinese kruiden. Omniderma kleine huisdieren is geschikt voor kleine honden (lichter dan 5 kg), katten, konijnen en cavia's

90 tabletten van 250 mg per stuk

Dosering: tot 5 kg 2 x daags 1 tablet

Prijs: €19,95
Ingrediënten:
Gypsum, Rehmannia (Raw), Tangkuei, Siler, Atractylodes Red, Schizonepeta, Arctium, Sophora, Anemarrhena, Sesame Seeds, Clematis Armandi, Cicada, Licorice, Binder
Waarschuwing: niet gebruiken bij drachtige dieren
Monoderma dry voor kleine huisdieren
Monoderma Dry voor kleine huisdieren
Monoderma Dry bevat een uitgebalanceerde mix van geconcentreerde Chinese kruiden. Monoderma Dry kleine huisdieren is geschikt voor kleine honden (lichter dan 5 kg), katten, konijnen en cavia's

90 tabletten van 250 mg per stuk

Dosering: tot 5 kg 2 x daags 1 tablet

Prijs: €19,95
Ingrediënten:
Scrophularia, Ophiopogon, Gambir, Peony Red, Moutan, Dictamnus, Binder
Waarschuwing: niet gebruiken bij drachtige dieren

Katerstaart

'Katerstaart' bij de kat

Heb je weleens gehoord van een katerstaart? Op deze pagina lees je meer over deze huidaandoening bij katten. 

‘Stud tail’

In de Engelse literatuur noemen ze de katerstaart een ‘stud tail’. Deze huidaandoening wordt met name bij intacte katers gezien (vandaar de naam stud tail) maar er worden ook mildere varianten bij poezen of gecastreerde katers gezien. Er is maar weinig onderzoek naar dit probleem gedaan, terwijl het in de praktijk door trimmers en fokkers regelmatig gezien wordt!

Wat is een katerstaart?

We spreken van een katerstaart als de talgklieren van de staartklier overactief zijn. Er ontstaat een ophoping van talg en vuil. De huid en talgklieren kunnen ontstoken raken en dikwijls komt er ook een huidinfectie bij kijken.

Langs een lijn aan de bovenzijde van de staart bevindt zich het ‘supracaudale orgaan’, dit wordt ook wel de staartklier genoemd. Dit gebied omvat de gehele lengte van de staart en bestaat uit meerdere groepen grote talgklieren, geurklieren en speciale zweetkliertjes. Net voorbij de staartbasis is de concentratie van klieren het grootst. 

Talg houdt de huid en haren soepel maar heeft ook een antimicrobiële functie. Ook de uitscheiding van feromonen kan via de talgklieren plaatsvinden. Feromonen zijn signaalstofjes waarmee boodschappen tussen dieren van dezelfde soort worden overgebracht. De talgklieren op o.a. de kin en staartbasis zijn veel groter dan elders op het lichaam en spelen een belangrijke rol in geur markering.

Hoe ontstaan de klachten?

We weten helaas vrij weinig over de katerstaart. Meestal ontstaan er klachten als de hygiëne verwaarloosd wordt (door dier of eigenaar). Er wordt gedacht dat mannelijke geslachtshormonen een grote rol spelen omdat de katerstaart voornamelijk bij niet gecastreerde katers gezien wordt. Maar ook gecastreerde katers of poezen kunnen last krijgen van een katerstaart. 

Hoe ziet het eruit?

Over het algemeen heeft de kat er gelukkig geen last van. Maar meeste eigenaren vinden een katerstaart geen gezicht. De vacht is op de plek van de staartklier meestal wat dunner of zelfs deels kaal en soms kleurt de huid donker (we noemen dat hyperpigmentatie).

De haren zijn samengeplakt en voelen vet/olieachtig aan. De klachten kunnen gepaard gaan met ontsteking (roodheid, korsten, pukkels) en met name ontsteking van de haarzakjes (dat noemen we een folliculitis).

Andere symptomen zijn: comedones (zwarte mee-eters), vettig/waxachtig vuil of schilfers.

Behandeling van een katerstaart

Er zijn vele behandelingen geprobeerd maar lang niet allemaal werken ze even goed. Castratie van intacte katers lijkt het probleem niet op te lossen maar voorkomt meestal wel verergering.

In een groot deel van de literatuur wordt leefruimte en beperkte lichaamsbeweging genoemd als oorzaak van het ontstaan van de klachten. Aanpassen van de leefomgeving behoort daarom ook tot de behandeling. Een gediplomeerd kattengedragstherapeut kan je daarmee helpen.

Advies van dermatologen: blijf zoveel mogelijk van de katerstaart af. Dit geldt trouwens ook voor Feline Acne.
De huid en talgklieren zijn al geprikkeld, gaan we de huid wassen, ontsmetten of bedekken met een scala aan zalfjes en andere producten, dan kunnen we het probleem erger maken !

Overleg eerst met je dierenarts welke behandeling het meest geschikt is voor jouw kat


Mogelijkheden

Eén van de beschreven behandelingen in de literatuur is het verwijderen van talg en vuil met poeder (bv maïzena), vervolgens een klein beetje olie om het zachter te maken en tot slot om het geheel op te lossen, deppen met alcohol of afwasmiddelen. Persoonlijk zou ik deze behandeling niet adviseren. Alcohol en afwasmiddelen zijn vrij heftig voor de overprikkelde huid en talgklieren. 

Veel kattentrimmers maken gebruik van maïzena of rijstzetmeel bij de behandeling van een katerstaart. Hoe gaat dat in z’n werk? Dat legt kattentrimster Wendy van Cats Only Kattensalon uit in het volgende filmpje

Video afspelen

Een andere behandeling is het regelmatig schoonmaken en wassen van de staart. Voorkeur gaat uit naar antiseborrhoe/keratolytische shampoos.
Ingrediënten als benzoyl peroxide, sulfur en salicylzuur worden frequent ingezet. Milde opties: Virbac Sebocalm of Dermoscent Essential 6 Sebo. Douxo heeft ook een mousse en spray voor honden en katten met problemen van de talgklieren (klik hier voor meer informatie).

Naast het verwijderen van het overmatige talg is het van belang om bijkomende bacteriële infecties te voorkomen of indien aanwezig te behandelen. Om de staart lokaal te ontsmetten/schoon te houden kun je gebruik maken van ontsmettende doekjes voor dieren (klik hier voor een overzicht). Is de staart nog goed behaard dan kun je beter voor een mousse of spray kiezen. Zowel Dermoscent als Douxo hebben dergelijke producten in het assortiment (PYO lijn).

Soms is de ontsteking zo heftig of het probleem hardnekkig dat de bovenstaande maatregelen niet voldoende zijn. Neem dan contact op met de dierenarts of een dermatoloog. Via het Evidensia Dierenziekenhuis Arnhem kun je ook een e-mail consult bij de specialist aanvragen (klik hier). Is jouw kat al onder behandeling bij de dierenarts maar slaat de behandeling niet aan? Vraag dan verwijzing naar een dermatoloog voordat het probleem uit de hand loopt (zie foto hieronder).

© 2019 Huidadvies voor Dieren
Geschreven door dierenarts Kelly van Amersfort
Laatst bijgewerkt in januari 2021